محمد قنبرى

454

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

گسترش يافت ، نه تنها بر حديث صحيح عمل مىكردند ، بلكه به احاديث « موثق » و حتى به احاديث « حسن » ( با شرايطى ) نيز عمل مىنمودند و شما مىتوانيد با مراجعه به كتب فقهى استدلالى كه از دورهء ابن طاووس حلى تا عصر حاضر نگارش يافته است ، اين حقيقت را به دست آوريد و مشاهير فقهاء كه مراجع فتوى و نمونه‌هاى فقه و فقاهت مىباشند ، هرگز احاديث موثق و حسن را كه قسمتى از روايات اخلاقى و اجتماعى ما را تشكيل مىدهند ، كنار نگذارده و پيوسته به آنها استناد مىجستند و هم اكنون نيز مراجع معاصر روى اين اساس فتوا مىدهند . معنى حديث ضعيف در همه جا اين نيست كه حديث باطل و دروغ است ، بلكه همان‌گونه كه يادآور شده‌اند ممكن است ضعف حديث معلول عدم شناخت راوى باشد و چه بسا ممكن است اين فرد در واقع از افراد صدوق و عادل به شمار رود ، گاهى ممكن است راوى شناخته شود ، اما مدح و ذمى دربارهء او وارد نگردد . يك چنين حديثى در اين شرايط به تنهايى حجت نيست ، اما گاهى از طريق قرائن خارجى ، مىتوان به آن اعتماد جست و اگر قرائنى آن را تأييد نكند حديث قابل اعتماد نخواهد بود . از اين جهت يكى از كارهاى مهم استنباط اين است كه فقيه دربارهء حديث ضعيف دست به بررسى و كاوش بزند و در حد امكان در تصحيح آن بكوشد ، و اگر خوف اطالهء سخن نبود ، در اين مورد به طرح نمونه و يا نمونه‌هايى مىپرداختيم . آنچه كه بار ديگر تكرار مىشود اين است كه حديث ضعيف معادل حديث دروغ نيست ، بلكه چه بسا مىتوان در پرتو قرائنى به آن اعتماد جست ، بالاخص در مواردى كه ضعف حديث مولود مجهول بودن راوى و يا عدم تصريح اهل رجال به مدح و ذم او باشد . با توجه به اين مقدمه اكنون تا حدى واقعيت اعتراض به كتاب صحيح الكافى بيان مىشود : 3 . اين كتاب فاقد كارآيى است هدف از گردآورى روايات صحيح در كتاب خاص چيست ؟ اگر مقصود اين است كه خوانندگان گرامى فقط با احاديثى كه راويان آن امامى عادل بوده‌اند آشنا شوند ، اين